Children and Cancer -  Preservation of Your Child's Fertility and Healthy Adolescence
Çocuklar ve Kanser - Çocuğunuzun Doğurganlığının ve Sağlıklı Ergenlik Çağının Korunması

Çocuğunuzun gelecekteki doğurganlığını şimdiden düşünmeniz neden önem teşkil ediyor?

Çocuğunuz kansere yakalandığı zaman elbette ilk önceliğiniz hayat kurtarıcı tedavi olacaktır. Günümüze çocukların büyük kısmı çocukluk çağındaki kanserden kurtulmaktadır. Ancak gelecekteki doğurganlık, yani hamile kalma veya hamileliği sürdürme kabiliyeti, bazı kanserlerden veya kanser tedavilerinden zarar görebilir. Ebeveynlerin çoğu çocuklarının bir gün kendi çocuklarına sahip olma ihtimalini arttırmak istemektedir. Bunun için en uygun zaman ise genelde kanser tedavisi başlamadan önceki zamandır. Çocuğunuzun kanser teşhisinden sonraki mümkün olan en kısa süre içerisinde doğurganlığı koruma seçenekleri konusunda çocuğunuzun doktorundan bilgi edinin. 


Kanser tedavisi gelecekteki doğurganlığı nasıl etkiler?

Kemoterapi yumurtalar ve spermin yanı sıra yumurtalıklardaki ve testislerdeki seks hormonlarını üreten hücrelere zarar verebilir.

Tedavi yumurtalıklara veya testislere, pelvis veya karın yakınına ya da tüm vücuda yönlendirildiğinde radyasyon doğurganlığa zarar verebilir. Beyne veya hipofiz bezine (beyin tabanında hormon üreten bir bez) radyasyon uygulanması da gelecekte infertilite ile sonuçlanabilir. Beyin, ergenlik sürecine başlamak için hipofiz beziyle birlikte çalışır.

Kız çocuklarında pelvise uygulanan yüksek doz radyasyon tedavisi rahme zarar verebilir, bu da hamile kalma ve bebek taşıma ihtimalini zorlaştırır.

Ebeveynlerin çoğu çocuklarının bir gün kendi çocuklarına sahip olma ihtimalini arttırmak istemektedir.


İnfertilite ihtimali nedir?

Kanser tedavisinden sonra tüm çocuklarda infertilite görülmeyebilir. Kanser tedavisinin fertilite üzerindeki etkisi birçok faktöre bağlıdır. Bunlar aşağıdaki gibidir:
• Kemoterapinin türü ve dozu (miktarı)
• Radyasyon tedavisinin dozu ve yeri
• Ameliyat yeri
• Kız çocuklarında ergenlik durumu (tedavi ergenlikten önce ise infertilite ihtimali daha az olabilir)

Bazı kanser ilaçlarının infertiliteye neden olma ihtimali diğerlerinden daha fazladır. Çocukluk çağındaki kanserlerin tedavisinde yaygın olarak kullanılan çok ilaçlı tedavilerde de bu durum söz konusudur. Radyasyon tedavisinin kemoterapi ile birlikte uygulanması da riski arttırır. İnfertilite ihtimali çok fazla değişkenlik gösterdiğinden, çocuğunuzun doktoru ile riskler konusunda görüşün.


Doğurganlık koruması seçenekleri nelerdir?

Çocuğunuzun doktoru, doğurganlık koruyucu tedavileri tartışabilmeniz için sizi bir doğum uzmanına yönlendirebilir.  Tedavi seçenekleri, ergenlik dönemini geçirip geçirmediğine bağlıdır.  Ergenliğe giren çocukların doğurganlığı koruma seçenekleri daha fazladır. Ergenlik dönemi kız çocuklarında 8-13 yaşlarında başlar. Erkek çocuklarının çoğu 13 yaş itibariyle sperm üretmeye başlar.

Ergenlik sonrası erkek çocuklar için seçenekler şu şekildedir:

• Sperm bankası. Kanser tedavisinden önce spermin dondurulması (kriyoprezervasyon) fertilitenin korunması için en başarılı yoldur. Semen (spermi taşıyan sıvı) toplamanın en yaygın yolu mastürbasyondur. Boşalamayan (penisten semen çıkması) erkekler, bunu kolaylaştırmak için titreşimsel veya elektriksel uyarılmaya maruz bırakılabilir. İhtiyaç duyulan zamana kadar sperm donmuş veya "saklanmış" olarak muhafaza edilir. Dondurma yıllar sonra dahi sperme zarar vermez.

• Testiküler sperm ekstraksiyonu. Bir erkek çocuğunun semeninde sperm olmasa dahi testislerinde sperm bulunabilir. Testiküler sperm ekstraksiyonunda, çocuk sedasyon halinde veya lokal ya da genel anestezi altında iken cerrah küçük testiküler doku parçaları alır. Dokunun sperm içermesi halinde de sperm alınıp dondurulur. Bu teknik, kanser tedavisi öncesi veya sonrasında bir seçenek olabilir.

Çocuğunuzun doktoru sizi bir doğum uzmanına yönlendirebilir.

• Radyasyon tedavisi esnasında testislerin korunması. Testisleri tedavi esnasında radyasyondan korumak için bunların korunması (kalkanlama) mümkündür.

• Testiküler dokunun dondurulması. Bu deneysel yöntem bazı kliniklerde test edilmektedir. Bu yöntem, kanser tedavisi öncesinde testiküler dokudan küçük parçalar alınması ve bunların dondurulmasını içerir. Doku gelecekte yeniden implante edilebilir, ancak şimdiye kadar bu yöntemle hiçbir çocuk doğmamıştır.

Ergenlik sonrası kız çocuklar için seçenekler şu şekildedir:

• Radyasyon tedavisi esnasında pelvisin korunması.  Yumurtalıkları tedavi esnasında radyasyondan korumak için yumurtalıklardan biri veya her ikisinin korunması (kalkanlama) mümkündür.

• Ovar transpozisyonu. Pelvik veya spinal bölgeye radyasyon tedavisi uygulanmadan önce cerrah sağlıklı yumurtalıklardan birini veya her ikisini çocuğun vücudunda tedavi alanının dışındaki bir noktaya taşır.

• Yumurta bankası.  Bu deneysel yöntem, döllenmemiş yumurtaların dondurulması ve saklanmasını içerir. Bu yöntem genelde doğurganlık ilaçlarının kullanımını ve ultrasonla izlemeyi, ayrıca 2 hafta süren kan tahlillerinin yapılmasını gerektirir. Bu da kanser tedavisini geciktirebilir ve bazı kızlar için iyi seçenek olmayabilir. Yumurtaları döllemek için bir partner ya da sperm donörü kullanmak isteyen bir kız için embriyoların (döllenmiş yumurtaların) saklanması bir seçenek olabilir. Ancak ergen kızlarda bu yaygın bir tedavi değildir. Bu yöntem ayrıca doğurganlık ilaçlarının 2 hafta süreyle kullanımını gerekli kılar.

• Ovaryen doku bankası.  Bu deneysel yöntem, yumurtalıktan küçük parçaların alınıp dondurulmuş dokunun saklanmasını içerir. Kanser tedavisinden sonra bu doku bir cerrah tarafından yeniden implante edilebilir. Dokuda kanser hücreleri olabileceği için bu yöntem lösemili kızlar için güvenli seçenek olmayabilir. Ayrıca doku, folikülleri ve kapalı yumurtaları olgunlaştırmak ve yumurtaları vücut dışarısında döllemek için de kullanılabilir; ancak bu teknik kullanılarak henüz bir çocuk doğumu gerçekleşmemiştir.

Çocukların ergenlikten önce çok fazla seçenekleri yoktur, çünkü çocuklar henüz sperm veya olgun yumurta üretemezler. Bunların doğurganlığı korumak için tek seçenekleri radyasyon tedavisi esnasında koruma, üreme organlarından (yumurtalıklar veya testisler) doku dondurma veya kızlarda ovar transpozisyonudur.


Genç çocuklarda kanser tedavisi ergenliği nasıl etkiler?

Çocuklarda kanser tedavisinden ötürü erken veya geç ergenlik tehlikesi söz konusu olabilir.

Erken veya "zamanından önce" görülen ergenlik, erkek çocuklarda 9, kız çocuklarda 8 yaşından önce cinsel olgunluğun gelişmesinin fiziksel bir işaretidir. Bu durum beyne radyasyon uygulanmasından sonra görülebilir. Radyasyon, vücuda ergenliğe başlama sinyali veren hormonların beyinden erken salınmasına yol açabilir.

Ergenlik, erkek çocuklarda 14, kız çocuklarda ise 13 yaşına kadar başlamamışsa gecikmiş sayılır. Bu da beyne radyasyon uygulanmasından veyahut tedavinin testislere ya da yumurtalıklara seks hormonlarını üretemeyecek şekilde zarar vermesinden kaynaklanabilir.

Çocuklar için cinsel olgunluk bakımından akranlarının ilerisinde veya gerisinde olmak duygusal ya da sosyal adaptasyon problemlerine neden olabilir.


Erken veya geç ergenlik tedavileri nelerdir?

Erken ergenliği tedavi etmek için seks hormonlarının salınmasını durduran ilaçlar kullanılabilir. Çocuk normal ergenlik yaşına ulaştığında genellikle bu tedavi sonlandırılır.

Geç ergenlik görülen çocuklarda da ergenliğin normal belirtilerinin başlaması için kızlarda östrojen, erkeklerde testosteron tedavisi uygulanabilir.


Bu bilgiler ne işinize yarayacak?

Çocuğunuzun doktoru doğurganlık koruması veya kanser tedavisinin ergenliği nasıl etkilediği hakkında bir konu açmayabilir. Bu konuyla ilgili endişeleriniz varsa konuyu siz açmalısınız. Doktorunuza sorabileceğiniz bazı sorular şu şekildedir:

• Çocuğumun ne kadar kısa bir sürede kanser tedavisine başlaması gerekiyor?
• Kanser ya da kanser tedavisi çocuğumun gelecekteki doğurganlığını etkileyecek mi?
• Çocuğumun doğurganlığı koruma seçenekleri nelerdir?
• Her bir seçenekteki başarı oranları nedir?
• Sağlık sigortam bu prosedürlere ilişkin giderleri kapsıyor mu?
• Çocuğumda erken veya geç ergenlik riski mevcut mu?


Kaynaklar

Doğurganlığımı Korumak İstiyorum
SaveMyFertility.org

Onkofertilite Konsorsiyumu
myoncofertility.org
oncofertility.northwestern.edu
arama için 1-866-708-FERT (1-866-3378)